• Izba

    Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie
  • Obiekty muzealne

 
 

Szczątki wiatraka odwadniającego z Ostaszewa

 

INFO


STATYSTYKI
  • 2485 wejść

Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 

OPIS

"Żuławy, kraina tysiąca wiatraków" takie sformułowanie jeszcze 100 lat temu mogłoby służyć za jedno z haseł reklamowych tego ciekawego pod względem kulturowym regionu. Nie sposób bowiem było sobie wyobrazić żuławskie miejscowości bez co najmniej jednego wiatraka przemiałowego, czy też odwadniającego. Pierwsze z nich zaczęły się pojawiać wraz z obecnością na tych terenach Zakonu krzyżackiego. Początkowo służyły głównie do przemiału zboża, jednakże z biegiem lat zaczęto je również używać do melioracji podmokłych terenów. Wiatraki odwadniające lub też pompy wietrzne, jak o nich mawiano spopularyzowane zostały w czasach osadnictwa na tych terenach mennonitów, wiązało się to m.in. z tworzeniem polderów. W 1774 r. na samych Żuławach Gdańskich były 54 wiatraki, w 1818 r. na Żuławach Malborskich urzędnicy pruscy naliczyli się 124 wiatraków odwadniających i 35 przemiałowych. Wraz ze zmianą systemu gospodarczego w XIX w. i łączeniem polderów, wiatraki odwadniające wypierane były przez bardziej wydajne pompy parowe. W 1930 r. na terenie Wolnego Miasta Gdańsk było już tylko 11 wiatraków tego typu. Do dnia dzisiejszego na Żuławach nie przetrwał w terenie żaden wiatrak odwadniający. Podobny los spotkał również wiatraki przemiałowe. Spośród kilkudziesięciu wiatraków tego typu, które jeszcze w początkach ubiegłego stulecia funkcjonowały na żuławskich wsiach zachowały się jedynie dwa: w Palczewie (wiatrak typu holender) oraz Drewincy (wiatrak typu koźlak).

Jednym z niewielu miejsc opowaidających historię żuławskich pomp wietrznych jest Muzeum Żuławskie gdzie zwiedzający ekzpozycje stałą goście mogą zobaczyć szczątki pochodzącego z XVIII w. wiatraka odwadniającego. Pierwotnie ulokowany był on w dzisiejszej wsi Ostaszewo ( niem. Schöneberg ), jeszcze przez wybuchem II wojny światowej został on uznany za zabytek i trafił do skansenu techniki w Oliwie. Tam szczęśliwie przetrwał wojenną zawieruchę. Niestety już po 1945 r. jego górna część w wyniku wyładowań atmosferycznych uległa spaleniu. I tu zaczęło się pasmo nieszczęść. Pozostałości wiatraka trafiły do miejscowości Wieniec na Wyspie Sobieszewskiej. Tam przez wiele lat ulegał dalszemu procesowi degradacji. Dopiero w 2006 r. wiatrak dzięki staraniom Stowarzyszenia Miłośników Nowego Dworu Gdańskiego – Klubu Nowodworskiego oraz Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków trafił do Muzeum Żuławskiego. Tam jego szczątki zostały zabezpieczone. Na ekspozycji odwiedzający mogą zobaczyć fragment wiatraka – koło zębate wraz osią (wałem) oraz czerpak, okucia i kamienne łożysko. Pozostała zaś część pieczołowicie przechowywana jest w magazynach Żuławskiego Parku Historycznego.

mgr Łukasz Kępski
Żuławski Park Historyczny

 

SPECYFIKACJA

Data archiwizacji22 stycznia 2015 (22.01.2015)
DatowanieXVIII w.
MiejsceŻuławski Park Historyczny, Nowy Dwór Gdański
Mapa Google pokaż na mapie Google
KategoriaZbiory muzealne
WłaścicielMuzeum Żuławskie w Nowym Dworze Gdańskim
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.

Projekt i wykonanie Agencja Reklamowa Contact.