Typariusz podróżny (tłok pieczętny) z herbem rycerskim

 


STATYSTYKI
  • 303 Wejścia
  • 21 Pobrań

 

Opis

Wymiary: wys 1,9 cm, śred. 2,4 cm
Miejsce: znalezisko przypadkowe z okolic Braniewa
Materiał: ołów

Bardzo rzadki średniowieczny typariusz, podróżny (na co wskazują niewielkie rozmiary i pośledniejszy materiał). W średniowieczu typariusze stanowiły wyposażenie niewielkiej tylko grupy osób, a liczba dokumentów, które trzeba było uwierzytelnić pieczęcią była także stosunkowo niewielka. Ikonografia pieczęci: w centrum pola pieczętnego przedstawienie herbowe – krzyż ośmioboczny z rozwidlonymi ramionami (kombinacja krzyża maltańskiego), pod ramionami krzyża, po bokach, przy belce pionowej, rozetki; w otoku wydzielonym perełkowaniem, legenda otokowa minuskułą gotycką; przerywniki stanowią krzyżyki pojedyncze i podwójne oraz wić roślinna; uchwyt tłoka ośmioboczny, zakończony uchem do zawieszenia.

Typariusz, to tłok pieczętny, czyli stempel służący do sygnowania dokumentów, zbudowany z uchwytu i płaskiego walca z polem herbowym, mieszczącym rysunek w formie negatywowej. Typariusze znano od starożytności, w średniowieczu wykonywano je z metali – srebra, mosiądzu, żelaza czy ołowiu (małe typariusze wykonane z gorszych materiałów, jak ołów, służyły w podroży).

Pieczęć wyciskano w wosku lub laku (żywica z woskiem, podgrzewana przed stemplowaniem). W Polsce pieczęcie upowszechniają się wraz z chrystianizacją. Początkowo używane były głownie przez administracje kościelną, dwór królewski czy stan rycerski, urzędników miejskich, a także cechy rzemieślnicze. Jednak trzeba pamiętać, że w średniowieczu typariusz stanowił wyposażenie wciąż niewielkiej tylko grupy osób, a liczba dokumentów, które trzeba było uwierzytelnić pieczęcią była także stosunkowo niewielka.

H. Szymański, Nauki Pomocnicze Historii, Warszawa 2001
M. Gumowski, S. Mikucki, M. Haisig, Sfragistyka, Warszawa 1960

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji10 października 2019 (10.10.2019)
DatowanieXV w.
KategoriaZbiory muzealne Obiekty średniowieczne
SygnaturaMMK nr inw. MF/R 211
WłaścicielMuzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku
Strona wwwfrombork.art.pl/pl
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.