Skrzydło poliptyku św. Jodoka

 


STATYSTYKI
  • 134 Wejścia
  • 27 Pobrań

 

Opis

Wymiary kwatery: 94x85,5 cm
Autor: mistrz południowoniemiecki (z kręgu bawarsko-frankońskiego)
Materiał: Tempera na desce sosnowej, oprawa nowa
Datowanie: ok. 1510 r.
Pochodzenie: Sątopy pow. Bartoszyce (historycznie pow. Reszel na Warmii), kościół parafialny św. Jodoka (od l. 30. XX w. muzeum regionalne na zamku w Lidzbarku Warmińskim); przejęte do zbiorów 1945

Jedno z czterech zachowanych skrzydeł pentaptyku (prawe zewnętrzne), które zostały oddzielone od szafy już ok. 1760 r.; losy szafy − z figurami Marii z Dzieciątkiem, w asyście św. Jodoka i św. Katarzyny Aleksandryjskiej − nie są znane. Malowane obustronnie, w kwaterach na awersie wyobrażono sceny Koronowania Cierniem (górna) i Ukrzyżowania, na rewersie analogicznie – przedstawienie Św. Anny Samotrzeć (Anna siedząca obok Marii, która trzyma na kolanach Dzieciątko Jezus) oraz scenę Przybycia św. Urszuli i jej towarzyszek do Kolonii, równoznaczną z Męczeństwem św. Urszuli. Awers tego skrzydła był widoczny w ołtarzu po zamknięciu wewnętrznej pary skrzydeł, zaś rewers – po zamknięciu pary zewnętrznej, czyli – całkowitym. Oryginalna obudowa (obramienie) kwater nie zachowała się. Obecną wykonano z drewna dębowego w 2015 r.

W obrębie scen ze św. Anną i św. Urszulą występują duże ubytki warstwy malarskiej spowodowane działaniem wilgoci (wszystkie skrzydła ołtarza od 2. poł. XVIII do XX w. były zawieszone bezpośrednio na ścianie kościoła w Sątopach). Ten wybitny zabytek malarstwa późnogotyckiego był wielokrotnie poddawany konserwacji ze względu na niestabilność sosnowego podobrazia, które wyginało się, uszkadzając warstwę malarską z jednej i z drugiej strony. Najnowsza konserwacja została przeprowadzona na przełomie lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych XX w.
W stanie kompletnym ikonografia ołtarza wyglądała następująco: na skrzydłach przy pełnym otwarciu ołtarza widoczne były sceny z legendy św. Jodoka: Jodok modlący się, Nakarmienie ubogich, Cud ze źródłem, Uzdrowienie niewidomej. Po zamknięciu pierwszej pary skrzydeł (wewnętrznej) odsłaniały się sceny z cyklu pasyjnego: Modlitwa w Ogrójcu, Pojmanie, Biczowanie, Cierniem koronowanie, Chrystus przed Piłatem, Ecce Homo, Dźwiganie krzyża, Ukrzyżowanie. Po zamknięciu drugiej pary skrzydeł widoczne były przedstawienia Zwiastowania, Św. Anny Samotrzeć, Męczeństwa Dziesięciu Tysięcy, Męczeństwa św. Urszuli. Nieznana pozostaje forma oraz ikonografia predelli i zwieńczenia nastawy ołtarzowej.

Św. Jodok (franc. Josse), patron wsi Sątopy na Warmii, który został wyobrażony na czterech kwaterach poliptyku (skrzydła z tymi scenami nie mogą być eksponowane ze względów konserwatorskich), był postacią historyczną. Pochodził z rodu książęcego w hrabstwie Bretanii. Na rzecz młodszego brata zrzekł się korony, przyjął święcenia kapłańskie i osiadł w pustelni, w miejscu zwanym pustynią Brahicką, gdzie żył w wielkiej przyjaźni ze zwierzętami i czynił cuda. Właśnie cztery z owych cudów zostały zilustrowane w scenach na naszym ołtarzu. Kult św. Jodoka dotarł przez Śląsk aż do krajów nadbałtyckich. Jodok (święto patronalne 13 grudnia) jest patronem pielgrzymów, niewidomych, chorych, piekarzy i żeglarzy, szpitali i przytułków, opiekunem miłości małżeńskiej i płodności; strzegł od zarazy, pożaru, burzy i gradobicia, sztormów na morzu. Na Warmii znamy postaci historyczne o tym imieniu. Kto wie, czy nie wróci ono jeszcze w naszych czasach?

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji14 października 2019 (14.10.2019)
Datowanieok. 1510
KategoriaZbiory muzealne Obiekty średniowieczne
SygnaturaSz.ś.-56 OMO
WłaścicielMuzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
Strona wwwmuzeum.olsztyn.pl
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.