Bezcenne skrzynie

Bezcenne skrzynie

Skrzynia jest jednym z najstarszych znanych nam rodzajów mebla oraz jednym z najdłużej funkcjonujących we wnętrzach mieszkalnych. Nawet teraz można jeszcze znaleźć przykłady spełniające tą samą co przed wiekami funkcję przechowywania odzieży, żywności, dokumentów czy kosztownych przedmiotów.

W przeszłości skrzynie służyć mogły również za sprzęty do siedzenia i spania. Na przestrzeni wieków skrzynie przyjmowały przeróżne formy. Od „kadłubów” drążonych w pniach drzew, poprzez nawiązujące do konstrukcji sumikowo – łątkowej sąsieczki i skrzynie sarkofagowe, aż do skrzyń, których elementy łączone były na tzw. „cynki”, możliwe dzięki wynalezieniu w I połowie XIV w. piły trackiej.

I właśnie z tego ostatniego typu konstrukcyjnego, na podstawie importowanych na magnackie dwory drogocennych egzemplarzy, w połowie XVI w. wykształciły się tańsze i skromniejsze „skrzynie malowane”. Podczas gdy skrzynie tracą dominującą rolę w meblarstwie warstw zamożnych na rzecz kufrów już w XVIII w., wśród ludu skrzynie rozprzestrzeniają się i największą swoją popularność osiągają w 2. poł. XIX w. Produkowane zarówno w miejskich pracowniach stolarskich jak i coraz liczniejszych ośrodkach wiejskich, stawały się niezbędnym wyposażeniem każdej panny na wydaniu jako tzw. skrzynie posagowe (inaczej: wyprawowe, wyprawne, wianne, posażne). Ich wielkość i bogactwo dekoracji świadczyły o zamożności fundatorów, dlatego też spotykamy bardzo zróżnicowane pod tym względem przykłady. Wyrabiano je z sosnowych desek, na ozdobnie profilowanej podstawie z płaskim wiekiem zamykanym na klucz, którego powierzchnia podobnie jak powierzchnia ścianek była ozdobnie malowana, przeważnie w motywy kwiatowe. Ze względu na kształt podstawy, użytą kolorystykę, a także sposób zdobienia można wskazać istnienie wielu prężnie wówczas działających ośrodków, prezentujących odrębny styl danego regionu.

 

O tym, co przechowywano w skrzyniach, jakie formy przyjmowały one na terenach Mazur, Kurpiów i Ukrainy, dowiedzieć się można odwiedzając do końca maja Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie, gdzie prezentowana jest nowa wystawa „Skrzynie i kufry ze zbiorów Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie”. A po niewielką próbkę tego co można zobaczyć na wystawie, zapraszamy na naszą stronę internetową. Właśnie udostępniliśmy gotowy już model 3D zeskanowanej przez nas w Węgorzewie skrzyni.

 

— Urszula Jatkowska


 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.