Nożyk w pochewce

 

STATYSTYKI
  • 430 Wejścia
  • 96 Pobrań

 

Opis

Wymiary: dł. całości - 16,7 cm, gr. 1,8 cm, dł. trzpienia 7,5 cm, głowni 8 cm. Szerokość głowni (przy rękojeści) 1,6 cm, zaś grubość 0,5 cm.
Materiał: żelazo, kość, skóra, brąz
Datowanie: pocz. XIV w.
Pochodzenie obiektu: Równina Dolna, gm. Korsze, pow. kętrzyński

Żelazny nożyk w kościanej oprawie (ze skórzaną pochewką, zdobioną okuciami, zawieszkami i nabijanymi aplikacjami ze srebrzonego brązu).
Zabytek pochodzi z wykopalisk prowadzonych w 1956 r. przez Romualda Odoja – nestora olsztyńskiej archeologii – w Równinie Dolnej niedaleko Korsz, które stanowiły pierwszą ekspedycję archeologiczną olsztyńskiego Muzeum. Badane stanowisko, cmentarzysko ludności pruskiej z okresu średniowiecza (XIII-XIV w.), do niedawna było jedynym znanym tego typu obiektem na terenie Polski. Jego wyjątkowość wynika m.in. z faktu, że nekropolia ta zawierała pochówki składane w obrządku już chrześcijańskim, jednak wyposażone według reguł i rytuałów obowiązujących w czasach plemiennych. Co jako odstępstwo od wiary i przejaw pogaństwa było na terenie państwa krzyżackiego karane „na gardle”.
Pomimo grożących konsekwencji, w grobach z Równiny Dolnej odnajdowane były licznie zabronione prawem przedmioty – w tym, jak się przypuszcza, również o charakterze obrzędowym i magicznym. Pochówek, w którym odnaleziono nóż (grób 17, datowany ogólnie na XIV w.) należał do „najbogatszych” na cmentarzysku. Złożonej w nim kobiecie towarzyszyły m.in. srebrne monety i biżuteria, w tym tzw. brzękadła ozdabiane pazurami niedźwiedzi, uznawane za amulety.
Nożyki żelazne stanowiły w średniowieczu typowe wyposażenie kobiet, noszone jako element stroju nie tylko u Prusów, ale i u Słowian. Omawiany zabytek jest absolutnie wyjątkowy ze względu na stan zachowania, co w odniesieniu do tak drobnych przedmiotów z tworzyw organicznych jest podczas wykopalisk bardzo rzadko spotykane. Jest też wyrobem niecodziennym – luksusowym i powstałym prawdopodobnie na indywidualne zamówienie.
Zastosowane techniki i materiały (w tym np. srebrzenie elementów brązowych, bursztyn zdobiący pierwotnie głowicę noża) pokazują, że zabytek ten można traktować w kategoriach wyrobu jubilerskiego. Stanowi on nie tylko ewidentny dowód kunsztu pruskich(?) rzemieślników, ale posiada również wysokie walory artystyczne, poświadczające estetyczne wyrobienie i „smak” dawnych elit plemiennych. A także przykład archeologicznego dowodu na trwanie dawnych tradycji w odmienionym kulturowo środowisku.

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji14 października 2019 (14.10.2019)
Datowaniepocz. XIV w.
KategoriaZbiory muzealne Obiekty średniowieczne
Sygnatura MMA-565/147/80
WłaścicielMuzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
Strona wwwmuzeum.olsztyn.pl
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.