Cyrkiel proporcjonalny

 


STATYSTYKI
  • 239 Wejścia
  • 63 Pobrań

 

Opis

Wymiary: 279 mm x 64 mm x 6 mm
Autor: Kögeler Jeremias
Miejsce powstania: Gdańsk
Materiał: mosiądz
Technika: rytowanie

Uniwersalny instrument do obliczeń matematycznych, mechanicznego przeliczania proporcji, porównywania powierzchni. Konstrukcja cyrkla proporcjonalnego wykorzystuje podobieństwo trójkątów, w obliczeniach korzysta się z twierdzenia Talesa i reguły złotego podziału – dłuższy odcinek do krótszego ma się tak, jak suma ich długości do dłuższego. Dlatego podziałki umieszczone są parami na obu ramionach cyrkla, a przez rozwieranie instrumentu można ustawić odpowiednie proporcje.
Złożony jest z dwóch ramion w kształcie listew połączonych półkolistym zawiasem, zamykany za pomocą zatrzasków bolcowych. Końce ramion ozdobnie profilowane. Na obu stronach ramion skale:
strona A: L. Fortifica (1-12) L. Metall. z symbolami astrologicznymi sześciu metali, Cir. Divid. (3-30), L. Chord (20 - 170), L. Cubic. zwana również L. Stereometrica (1-100), L. Rectae Dividen (1-10): Centralnie umieszczony napis: Extrema ac med.: rat secan: strona B: Reduc:pla: et Corp: Regul (Reductio planorum et corporam) oznaczona figurami geometrycznymi, L. SubAngPoli (3-30), L. Tetrag. (3-20), L. Arithm. (1-200), Corp. Sphae Inscriptio oznaczona rysunkami brył, na krawędziach zewnętrznych umieszczona jest skala tangensów (1-45 i 46-65).
Nad profilowanym zakończeniem ramion po stronie A sygnatura wytwórcy Jeremias Kogeler fe Anno 1663. Na jednym ramieniu w dwóch wersach „Jeremias” i „Anno”, na drugim w dwóch wersach „Kogeler fe” i „1663”.
Instrument wzorowany na cyrklu opracowanym w latach 1595- 1599 przez Galileusza, opisanym przez niego w Le opperazioni del compasso geometrico et militare (Padowa 1597). Późnej wykonywano go w różnych wersjach umieszczając nowe podziałki na ramionach cyrkla. Jeremias Kӧgeler (Kӧgler, Kegeler, Kogler) wytwarzał instrumenty matematyczne i fizyczne w Gdańsku w latach 1634 – 1688.

Autor opisu: Małgorzata Czupajło

Literatura:
„Uczony i jego pracownia”. Katalog wystawy Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005
T. Fercowicz, „Zabytki metrologiczne”, Wrocław 2017
Multimedialna Baza Danych Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego [online], [dostęp 30.03.2021]

Wystawy:
„Wokół cyrkla, dawny pałac biskupi”, czerwiec 2016 - czerwiec 2017
„70 lat Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, dawny pałac biskupi”, maj 2019 - do chwili obecnej"

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji9 sierpnia 2022 (09.08.2022)
Datowanie1663 r.
Mapa GooglePokaż na Mapie Google
KategoriaZbiory muzealne Obiekty Renesansu i Baroku
SygnaturaMF -AS - 78
WłaścicielMuzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.