Zegar słoneczny dwutabliczkowy

 


STATYSTYKI
  • 256 Wejścia
  • 66 Pobrań

 

Opis

Wymiary: 90 mm x 50 mm x 85 mm
Autor: Hanns Tröschel młodszy
Miejsce powstania: Norymberga
Materiał: kość, jedwab, szkło, mosiądz
Technika: rytowanie

Zegar słoneczny horyzontalny typu norymberskiego w formie dwóch kościanych płytek z rytymi ornamentami i oznaczeniami barwionymi czarną i brunatną farbą oraz wskazówką wykonaną z grubej jedwabnej nici. Zegar umożliwiał pomiary na 54 stopniu szerokości geograficznej północnej.
Płytka pozioma (pęknięta).
Zawiera kompas, na którego dnie umieszczono skróty łacińskich nazw stron świata MERI, OCC, SEP, ORI. Wokół kompasu biegnie okrąg z oznaczeniem godzin 4-12-8. Poniżej kompasu oznaczenia godzin włoskich – mierzonych od zachodu słońca – od 9 do 23 i od wschodu słońca – od 2 do 14, z interwałem godzinnym. U zbiegu linii godzin niewielki gnomon. U dołu napis HORAE AB ORTU ET OCCASU (godziny liczone od wschodu i zachodu słońca). Na spodniej stronie wyryta tarcza złożona z czterech kręgów, na około tarczy napis AETAS LUNAE ET HORAE NORTIS (kalendarz księżycowy i godziny nocne). Krąg wewnętrzny zawiera podwójny podział godzinowy 1-12-1-12 a następny podział miesiąca synodycznego (29 części). Dwa zewnętrzne kręgi stanowią kalendarz księżycowy w porządku juliańskim i gregoriańskim. Trzeci krąg od środka zawiera napis EPACTA GREGORI, czwarty zaś krąg oznaczono napisem EPACTA IVLIANI. Na dole spodniej strony widnieją dwie gwiazdy sześcioramienne - znak wytwórcy. Od spodu na rogach są przytwierdzone cztery mosiężne nóżki.
Płytka pionowa:
Posiada wywiercony okrągły otwór u podstawy. Na jej wewnętrznej stronie znajduje się zegar słoneczny wertykalny z oznaczeniem godzin od I do XII. Nad nim poziome łuki dzienne oznaczone rzymskimi liczbami od VIII do XVI. Po bokach i nad łukami dziennymi mieszczą się oznaczenia znaków zodiaku, odnoszące się do tradycyjnie rozumianych miesięcy. Wykres ten pozwala odczytać ilość godzin przypadających na dzień w konkretnym miesiącu ( QVANTI:TAS DIEI). Wartości te można odczytać za pomocą cienia rzucanego przez krótki mosiężny gnomon. W tarczy poziomej wykonano niewielki otwór, w którym gnomon chowa się w chwili zamknięcia zegara. W dolnej części płytki autor umieścił swoją sygnaturę - HANNS TROSCHEL.
Na zewnętrznej stronie płytki rozrysowana róża wiatrów z oznaczonymi 32 kierunkami ( w tym szesnaście opisanych). Krąg zewnętrzny róży wiatrów z podziałem 1 32. Na zewnątrz okręgu napis PERGE SECRS MONSTRO VIAM (Nuże bezpieczną pokaż drogę). W róży wiatrów znajduje się mosiężna wskazówka zakończona kształtem dłoni z wyciągniętym palcem wskazującym.
Płytki połączone mosiężnymi zawiasami. Zegar zamykany przy pomocy dwóch mosiężnych haczyków.

Zegar dyptykowy jest jednym z rodzajów przenośnych zegarów słonecznych. Kompas magnetyczny w obudowie pozwala na szybkie zorientowanie zegara względem stron świata. Ze względu na małe rozmiary zegar mógł pełnić rolę zegara osobistego.

Autor opisu: Małgorzata Czupajło

Literatura:
Libuše Urešová, “Zegary”, Warszawa 1987
Ludwik Zajdler, “Dzieje zegara”, Warszawa 1956
Arnold Zenkert, „Faszination Sonnenuhr“, Berlin 1984
Antonin Švejda, „Kepler and Prague”, National Technical Museum, 2004
„Uczony i jego pracownia.” Katalog wystawy Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskeigo, Kraków 2005
Stanislav Michal, Irena Laboutkowá, Katalog expozice mĕření času Národního technického muzea v Praze, Praha 1997
„Katalog zegarów słonecznych”, red. Rafał Zaczkowski, Jędrzejów 2013

Wystawy:
„Mors ianua vitae. Chrześcijańśkie obyczaje pogrzebowe”, dawny pałac biskupi, październik 2012 - lipiec 2014
„Sol omnia regit”, dawny pałac biskupi, lipiec 2016 - maj 2019
„70 lat Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku”, dawny pałac biskupi

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji9 sierpnia 2022 (09.08.2022)
Datowanie1614 - 1631
Mapa GooglePokaż na Mapie Google
KategoriaZbiory muzealne Obiekty Renesansu i Baroku
SygnaturaMF - AS - 83
WłaścicielMuzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.