Naczynie apteczne majolikowe typu Albarello ze sceną "Spotkania Jakuba z Ezawem"

 


STATYSTYKI
  • 233 Wejścia
  • 61 Pobrań

 

Opis

Wymiary: wys. 41 cm, śr. podstawy 23 cm, śr. brzuśćca 27 cm, śr wylewu: 23 cm
Autor: warsztat rodziny Gentili, być może Carmine Gentili (1678-1763 r.)
Miejsce powstania: Włochy, Castelli
Materiał: majolika
Technika: toczenie na kole, szkliwienie (polewa ołowiowo-cynowa), malatura w kolorach: niebieskim, żółtym, brązowym, pomarańczowym, zielonym)

Duże naczynie apteczne, w formie popularnego "albarella".Ten typ cylindrycznych, aptecznych naczyń, przypominających kształtem segment łodygi bambusa, wykonanych z majoliki, popularny był od wieku XIV, zwłaszcza w Italii, gdzie powstawały słynne ośrodki jej produkcji jak: Faenza, Castelli, Deruta, Urbino, czy Castel Durante. Majolika to odmiana fajansu-ceramiki pokrywanej nieprzezroczystą polewą ołowiowo-cynową, w bogatej kolorystyce, inspirowanej ceramiką mauretańsko-hiszpańską, sprowadzaną do Italii przez Majorkę (stąd nazwa majolika).
Naczynie wykonano z majoliki, podstawa i wylew posiadają mniejszą średnicę niż brzusiec. Całe naczynie w kolorze białym pokryto z przodu barwną sceną biblijną zamkniętą ramą, utrzymaną w przewadze barw: niebieskiej, żółtej i zielonej, pod ramą w dolnej części przedstawienia mieści się napis: „SEM PAPA V=C”. Tył naczynia zdobi malowana na niebiesko sporych rozmiarów data inskrypcyjna „1737” i monogram „S.N”.
Główną formę dekoracyjną naczynia stanowi wysoce rozbudowana scena narracyjna, rozgrywająca się w pejzażu, co sugerują ukazane w tle i na przodzie kompozycji krzewy i drzewa. W centrum przedstawienia widnieją dwaj brodaci mężczyźni (jeden o rudych włosach), którzy podają sobie prawe dłonie; obok nich, z prawej strony stoi rozpalany właśnie stół ofiarny, ku któremu prowadzona jest czarna owca. Wokół dwóch głównych bohaterów ujęcia mieści się wiele dodatkowych postaci: konny mężczyzna w kapeluszu (nie z czasów biblijnych), przy nim drugi wierzchowiec z jeźdźcem stojącym obok, dwie kobiety z małymi dziećmi siedzące na wielbłądach i kilka dodatkowych postaci męskich w różnym wieku.
Scena stanowi cytat z Biblii, z Księgi Rodzaju, opisujący spotkanie Ezawa z Jakubem:
"Jakub spojrzał i zobaczył, że Ezaw nadciąga z czterystu ludźmi. Podzieliwszy więc dzieci między Leę, Rachelę i dwie niewolnice, uszykował niewolnice z ich dziećmi na przedzie, Leę z jej dziećmi nieco w tyle, a za nimi Rachelę i Józefa. Sam zaś idąc przed wszystkimi, siedem razy oddał pokłon swemu bratu, zanim się do niego zbliżył. Ezaw pospieszył na jego spotkanie i objąwszy go za szyję ucałował go; i rozpłakali się obaj. Gdy Ezaw spostrzegłszy kobiety i dzieci, zapytał: «A ci kim są dla ciebie?», Jakub odpowiedział: «To dzieci, którymi Bóg łaskawie obdarzył twego sługę». Wtedy zbliżyły się niewolnice ze swymi dziećmi i oddały pokłon. Potem przystąpiła Lea z dziećmi i oddała pokłon, a wreszcie Józef z Rachelą, którzy też oddali pokłon. Ezaw zapytał: «Dla kogo są te wszystkie stada, które spotkałem?» Jakub odpowiedział: «Obyś mnie darzył życzliwością, panie mój!». Na to Ezaw: «Mam ja dużo, bracie mój, niechaj przy tobie zostanie to, co jest twoje». Jakub rzekł: «Ależ nie! Jeśli mnie darzysz życzliwością, przyjmij ode mnie ten mój dar. Bo przecież gdym ujrzał twe oblicze, było ono obliczem jakby istoty nadziemskiej i okazałeś mi wielką życzliwość. Przyjmij więc dar mój, który dla ciebie przeznaczyłem: Bóg obdarzył mnie sowicie: mam wszystko!» I tak nalegał na niego, aż wreszcie przyjął. Po czym Ezaw rzekł: «Ruszajmy w drogę i chodźmy; będę szedł razem z tobą». Jakub odpowiedział: «Wiesz, panie mój, że mam dzieci wątłe, a owce i krowy karmią młode; jeśli je będę pędził choćby dzień jeden, padnie mi cała trzoda. Idź więc, panie mój, przed sługą swoim, ja zaś będę szedł powoli, tak jak będzie mogła nadążyć moja trzoda, którą pędzę, i jak będą szły dzieci, aż przyjdę do ciebie, panie mój, do Seiru». Ezaw zapytał: «Może ci zostawić kilka moich ludzi, którzy są ze mną?» A na to Jakub: «Na cóż mi oni, skoro ty, panie mój, darzysz mnie życzliwością». Ezaw udał się tego dnia w drogę powrotną do Seiru. Jakub wyruszył do Sukkot, gdzie zbudował sobie dom, a dla swych stad postawił szałasy. - Dlatego nazwano tę miejscowość Sukkot" (Rdz 33, 1-18).
Scena spotkania Jakuba z Ezawem została skomponowana dynamicznie, choć w nieco lekkim uproszczeniu, co jednak ważne przedstawienie jest mocno zainspirowane dwoma obrazami: "Spotkaniem Jakuba z Ezawem" Petera Paula Rubensa z 1624 roku (oryginał znajduje się w Staatsgalerie Schleissheim, szkic malarski/ wersja robocza w National Galleries of Scotland w Edynburgu) i "Spotkaniem Jakuba z Ezawem" Botalli Raffaellino (1636/1641 r., obraz mieści się obecnie w Muzeum Kapitolińskim w Rzymie).
Napis znajdujący się pod sceną biblijną „SEM PAPA V=C” należy odczytywać jako skróconą wskazówkę dla farmaceuty co do preferencji przechowywania określonego leczniczego produktu: „SEM(enum) PAPAV(eris) C(ompositio)” - mieszanka nasion maku.

Stan zachowania należy ocenić na dobry. Ogólny wygląd przedmiotu jest zadowalający, jednak na całym naczyniu znajdują się drobne odpryski i ubytki szkliwa szczególnie wokół wylewy i u podstawy, także na napisie zdobiącym naczynie. Dodatkowo da się zauważyć pięć pęknięć biegnących od wylewy w dół naczynia.

Autor opisu: Jagoda Semków

Literatura:
I. Dymarczyk, „Aptekarz i majoliki. O Mateuszu B. Grabowskim i jego krakowskiej kolekcji ceramiki aptecznej”, Kraków-Poznań 2015

Wystawy:
Szpital św. Ducha (Dział Historii Medycyny) Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, ekspozycja prezentująca zabytki z historii aptekarstwa.
70 lat Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku 2019

Prawa do wizerunku cyfrowego: CC BY 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/1.0/deed.pl

 

Specyfikacja

Data archiwizacji10 sierpnia 2022 (10.08.2022)
DatowanieXVIII w.
Mapa GooglePokaż na Mapie Google
KategoriaZbiory muzealne Obiekty Renesansu i Baroku
SygnaturaMF - HM - 373
WłaścicielMuzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku
Prześlij zgłoszenie dotyczące obiektu
 
 
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.